Do Wielunia sprowadził nas Piotr w 2013 roku zaniepokojony stanem jednej z baszt miejskich. Niedługo wcześniej został społecznym opiekunem zabytków powiatu wieluńskiego i było to jedno z  pierwszych wyzwań, którego się podjął. U nas wówczas kiełkował koncept instrumentu, który mógłby odpowiadać na podobne zgłoszenia z całego kraju. Nawiązaliśmy kontakty z wieluńskimi samorządowcami, Muzeum Ziemi Wieluńskiej i mieszkańcami powiatu wieluńskiego. To właśnie Muzeum podjęło się przeprowadzenie badań i prac archeologicznych, które były konieczne przed rozpoczęciem zasadniczych robót.

Jesteśmy przekonani, że udało nam się zwrócić uwagę decydentów i wskazać na potrzebę renowacji baszty. Warto podkreślić, że na każdym etapie napotykaliśmy pełne zrozumienie naszych argumentów, a fakt, że cztery lata były potrzebne na wykonanie tego zadania wynikało wyłącznie z potrzeby zgromadzenie odpowiedniego budżetu i przeprowadzenia wymaganych ustaleń, planowania i prac projektowych.

Okazało się wówczas, że nie będzie to jednak kosztowna i skomplikowana rekonstrukcja jak w przypadku baszty Męczarnia. Swawola znajduje się na plantach u zbiegu ulic Palestranckiej i Zamenhofa.

Baszta Swawola i około 10-metrowy fragment muru obronnego to jedyne zachowane relikty obwarowań Wielunia od strony północnej. Artyleryjska wieża (basteja) została wzniesiona na rzucie półokręgu w czasach modernizacji fortyfikacji w XVI wieku, co miało związek z rozwojem broni palnej. W baszcie zachowały się otwory strzelnicze. Zniszczona w trakcie potopu szwedzkiego i wojny północnej baszta sukcesywnie (podobnie jak reszta murów) niszczała, ale szczęśliwie uniknęła rozbiórki zadekretowanej w 1823 r.

Konferencja ANTIKON jest największym tego typu polsko-niemieckim przedsięwzięciem w kraju. Podkreśla także aspekt socjologiczny i historyczny pojednania polsko-niemieckiego. Proces dokonywania zmian w mentalności Polaków i Niemców, wspólne przedsięwzięcia wynikające
z nawiązanych podczas konferencji kontaktów, a także doświadczenia specjalistów tematu uwieczniamy i dokumentujemy w Materiałach Konferencyjnych.

<galeria II>

W późniejszym okresie relikty znajdowały się w obrębie gospodarstwa rolnego, przylegały do nich budynki. Jeszcze na początku poprzedniej dekady obiekt znajdował się na prywatnej posesji, przejętej w końcu przez miasto. Wkrótce po naszej pierwszej wizycie w Wieluniu powstał program prac konserwatorskich obiektu, a rok później Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi zezwolił na przeprowadzenie jego rewitalizacji. Została ona zakończona w 2017 roku. Oprócz konserwacji i restauracji reliktów kamienno-ceglanych murów oraz baszty, zadaniem wykonawcy jest przywrócenie pierwotnego poziomu użytkowego w obrębie parteru Swawoli, a następnie jego aranżacja i ekspozycja. Miasto zleciło też uporządkowanie i zagospodarowanie terenu wokół muru oraz wewnątrz baszty.

W XX wieku baszta Swawola została poddana konserwacji, a po utworzeniu plantów częściowo ją odsłonięto. Pełnej i najnowszej konserwacji obiektu dokonano w II dekadzie tego wieku m.in. w wyniku naszej interwencji, z czego jesteśmy niesłychanie dumni.

Jeżeli znasz zabytek niszczejący od lat i szukasz możliwości jego uratowania zapoznaj się z naszym Programem Interwencyjnym „S.O.S. dla zabytków”: <link> https://www.zabytki.org/program-interwencyjny-s-o-s-dla-zbytku/