Weryfikacja i aktualizacja statusu obiektów w ramach Programu Interwencyjnego „S.O.S. dla zabytków”

Czerwiec poświęciliśmy na szczegółową weryfikację statusu prawnego oraz stanu zachowania zabytków objętych Programem Interwencyjnym „S.O.S. dla zabytków”. Poprzedni kompleksowy audyt procedur został przeprowadzony ponad dwa lata temu. Ze względu na specyfikę postępowań administracyjnych, które często nakładają się w czasie i trwają wiele miesięcy, wyznaczenie jednego, idealnego momentu na podsumowanie jest logistycznie utrudnione. Podjęliśmy jednak decyzję o zamknięciu wybranych, zakończonych już spraw oraz rzetelnym poinformowaniu opinii publicznej o bieżących rezultatach naszych prac.

Poniżej przedstawiamy zestawienie obiektów pozostających w obszarze naszego stałego zainteresowania, a także strukturę nowego systemu kategoryzacji spraw.

Dodatkowo, w ramach podnoszenia standardów transparentności, na stronie internetowej fundacji opublikowana została wycena poszczególnych czynności prawnych i eksperckich.

Klasyfikacja Poziomów Zaangażowania Programu Interwencyjnego

W celu usystematyzowania narzędzi nacisku prawnego i społecznego, wprowadzamy jawny podział spraw na trzy kategorie pilności:

🟢 ZIELONA FURTKA – Tryb Monitoringu i Prewencji

Zakres działań: Bieżąca obserwacja obiektów, kwerendy archiwalne, gromadzenie dokumentacji fotograficznej oraz działania o charakterze edukacyjnym.
Komunikacja: Merytoryczna, nastawiona na budowanie relacji z lokalnymi społecznościami i pasjonatami historii.
Obiekty przypisane do kategorii:
- Pałac w Dziewinie (woj. dolnośląskie) – Obiekt objęty dodatkowo dedykowanym programem adopcji zabytków.
- Pałac w Łęgu (woj. wielkopolskie)

🟡 ŻÓŁTA KARTKA – Tryb Wzmożonej Uwagi i Ostrzeżenia

Zakres działań: Reakcja na postępujące zaniedbania. Uruchomienie oficjalnej ścieżki pism ostrzegawczych do właścicieli oraz wniosków do Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków. Wzmocnienie publicznego monitoringu sprawy.
Komunikacja: Oficjalne i jednoznaczne sygnalizowanie uchybień ze strony podmiotów odpowiedzialnych za zabytek.
Obiekty przypisane do kategorii:
- Willa Deckera w Słubicach (woj. lubuskie)
- Pałac w Stawianach (woj. wielkopolskie)
- Pałac Piescha w Tomaszowie Mazowieckim (woj. łódzkie)
- Dwór we Wkrze (woj. mazowieckie)

🔴 CZERWONY ALERT – Tryb Interwencji Kryzysowej

Zakres działań: Absolutny priorytet proceduralny. Dotyczy obiektów bezpośrednio zagrożonych katastrofą budowlaną, celową dewastacją lub szabrownictwem. Obejmuje składanie zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstwa do prokuratury, wnioski o kontrole doraźne PINB i WKZ oraz interwencje medialne.
Komunikacja: Stanowcze, kryzysowe komunikaty wzywające instytucje państwowe oraz opinię publiczną do pilnego przeciwdziałania zniszczeniu substancji zabytkowej.
Obiekty przypisane do kategorii:
- Pałac w Mojej Woli (woj. wielkopolskie) – Obiekt w stanie krytycznym, wymagający natychmiastowych zabezpieczeń konstrukcyjnych.
- Dom „Sołtysówka” w Poznaniu (woj. wielkopolskie) – Katastrofalny stan techniczny w tkance miejskiej, priorytetowe postępowanie nakazowe.
- Pałac w Podwilczu (woj. zachodniopomorskie)
- Pałac w Dargosławiu (woj. zachodniopomorskie)

Nowe postępowania w toku

Niezależnie od prowadzonych spraw, zespół fundacji rozpoczął wstępne analizy formalne dla kolejnych nieruchomości zabytkowych. Obecnie szczegółowej weryfikacji dokumentów i wizji lokalnej poddawane są:

Pałac w Pudliszkach (woj. wielkopolskie)
Pałac w Kromolicach (woj. wielkopolskie)
Pałac w Turawie (woj. opolskie)
Pałac w Bożkowie (woj. dolnośląskie)

O formalnym przypisaniu powyższych obiektów do konkretnych poziomów interwencji poinformujemy w odrębnych komunikatach po zakończeniu etapu analizy prawnej.